Düşük riskli prostat kanserinde aktif izlem mi, tedavi mi?

Düşük riskli prostat kanseri tanısından sonra aktif izlem önerilmesi şaşırtıcı gelebilir. Kanser saptanmıştır ancak hemen ameliyat önerilmez. Uygun durumlarda aktif izlem, planlı tetkikleri ve tedavinin ne zaman yeniden değerlendirileceğine ilişkin önceden belirlenmiş koşulları içerir. Bakım sürer ve belirtilerin çıkması pasif biçimde beklenmez.
Bu durumda “düşük risk” ne anlama geliyor?
Değerlendirmede biyopsi patolojisi, derece grubu, PSA, tümörün bölgesel yayılımı ve diğer klinik bilgiler kullanılır. Lezyonun küçük olması veya ağrının bulunmaması tek başına düşük risk anlamına gelmez. İkinci görüş için hangi bölgelerden örnek alındığını gösteren tam biyopsi raporunu, tarihli PSA sonuçlarını ve varsa MR görüntüleriyle raporlarını verin.
Farklı biyopsi örneklerinde farklı bulgular varsa yalnızca en iyi görünen satırı göndermeyin. Uzmandan genel değerlendirmeyi ve belirsiz kalan noktaları açıklamasını isteyin. Bazen patolojinin yeniden incelenmesi veya ek tetkik gündeme gelebilir. Testleri kendi başınıza yaptırmak yerine ihtiyacı hekimin belirlemesini bekleyin.
Aktif izlemin amacını öğrenin
Aktif izlemde, hangi değişikliklerde tedavinin uygun hâle gelebileceğini görmek için önceden kararlaştırılmış bir takip programı uygulanır. NCI, bu yaklaşımı daha çok belirtiler ortaya çıktığında bunları tedavi etmeye odaklanan bekle-gör yaklaşımından ayırır. Kararda kanserin özellikleri, genel sağlık, beklenen yaşam süresi ve kişinin tercihleri dikkate alınır. NCI: Prostat kanseri tedavisi.
Hangi tetkiklerin sizin için geçerli olduğunu, bunları kimin yorumlayacağını ve hangi değişikliklerin yeni bir görüşme gerektireceğini sorun. Program “ara sıra PSA testi yaptırın” ifadesinden daha ayrıntılı olmalıdır. Kan testlerinin, MR’ın veya tekrar biyopsinin zamanlamasını, internetten alınan genel bir takvim yerine tedavi ekibi belirlemelidir.
İki yaklaşımın yararlarını ve getirdiği yükleri karşılaştırın
Uygun hastalarda aktif izlem, gereksiz bir erken müdahaleyi erteleyebilir veya önleyebilir. Bunun için düzenli klinik iletişim ve kararlaştırılan tetkiklere katılım gerekir. Bazı kişiler, henüz tedavi başlanmamış bir kanser tanısıyla yaşarken yoğun kaygı hisseder. Bu kaygı konuşulmalıdır ve kişinin yaklaşımı anlamadığı anlamına gelmez.
Cerrahi ve radyoterapide beklenen yararlar ile idrar, cinsel işlev ve diğer işlevler üzerindeki etkiler ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Ekibin hemen tedaviyle hangi riski azaltmayı amaçladığını ve beklenen yararın neden tedavinin getirdiği yüklerden fazla görüldüğünü sorun. Kanseri çıkarmanın ya da tedaviden kaçınmanın her zaman daha güvenli olduğu varsayımı, kişiye özel karar için yeterli değildir.
Takibi yaşadığınız yerde düzenleyin
Görüşü Türkiye’de alıp takibi ülkenizde sürdürecekseniz bu plana güvenmeden önce yerel bir ürolog veya onkolog belirleyin. Karşılaştırma için hangi laboratuvarların ve görüntüleme biçimlerinin kullanılabileceğini, sonuçların nasıl aktarılacağını ve plan dışı kontrol gereksinimini kimin fark edeceğini sorun. Önemli bir değişikliği değerlendirmek için yeniden yurt dışına gitmek tek seçenek olmamalıdır.
Başlangıç bulgularını ve takip planını yazılı isteyin. Sorumlu hekim değişirse yeni hekimin zaman içindeki değişimi değerlendirebilmesi için tüm geçmiş sonuçları aktarın. Farklı tarihlerden tek tek sonuçları klinik bağlam dışında karşılaştırmak kararı netleştirmeden kaygıyı artırabilir.
Belirli bir belirsizliği gidermek için ikinci görüş alın
İzlemin size uygun olup olmadığını, hangi eksik bilginin kararı değiştirebileceğini, hangi alternatiflerin makul olduğunu ve ne zaman tedaviye geçileceğini sorun. Başka bir hekim ameliyat önerirse farkın somut nedenini isteyin. Patoloji, risk yorumu, düzenli takibin uygulanabilirliği ya da ilk görüşmede ele alınmamış kişisel bir öncelik etkili olabilir.
Sitedeki onkolojide ikinci görüş ve tedavi tekliflerini karşılaştırma rehberleri yanıtları düzenlemenize yardımcı olabilir. Üzerinde anlaşılan izlem planı, kanserin hiç değişmeyeceğini garanti etmez. Sorumlu hekimi, anlaşılır bir takip düzenini ve yeni bulgular ortaya çıktığında kararın yeniden değerlendirileceğini ortaya koyar.
Kaynaklar
Medicina Turkey hasta bilgilendirmesi. Bu metin genel bilgi sunar. Kişisel tıbbi kararları tedavinizi yürüten hekimle görüşün.